تاثیر قرآن و حدیث در ادب فارسی

هدف از این گردآوری اشاره به تاثیر قرآن و حدیث، که هر دو در هدایت بشر نقش به سزایی دارند، است برای این منظور ما در این تحقیق به ترتیب زندگانی و تاثرات هشت تن از شاعران بزرگ را دنبال کردیم

دسته بندی تاریخ و ادبیات
فرمت فایل doc
تعداد صفحات 127
حجم فایل 3.476 مگا بایت
برای دانلود فایل بر روی دکمه زیر کلیک کنید

دریافت فایل

تاثیر قرآن و حدیث در ادب فارسی

 

 

پیشگفتار                                                                                                 

قرآن مجید کتاب دینی ماست و معانی و مفاهیم آن در طول چهارده قرن از جهات مختلف در حیات فردی و اجتماعی ما تأثیر پنهان و آشکار نهاده است. چنان که امروزه نمی توان جنبه ای از جنبه های گوناگون زندگی مسلمانان را یاد کرد که قرآن مجید و معانی والای آن به نحوی مستقیم یا غیرمستقیم در آن تأثیری نگذاشته باشد و هر کس در این باره تأملی به سزا کرده باشد و عناد نورزد ، به صحت این اعتقاد اقرار می کنند. حدیث نیز که همان«قول و فعل و تقریر»  پیامبر اکرم است ، همین حکم را دارد و الفاظ و معانی آن به صورت های گوناگون در زندگی مسلمانان و در رفتار و گفتار و کردار آنان تأثیر نیرومند و دراز آهنگی داشته است.

یکی از بارزترین موارد این تأثیر، سروده های شاعران و نوشته های نویسندگان است. هر ملتی به سرمایه هایی  اعم از مادّی و معنوی، می تازد. یکی از سرمایه های جاودانی و افتخار آمیز ما ایرانیان نیز سروده های شاعران و سخنوران و نوشته های دبیران و نویسندگان و تأمّلات عارفان و اندیشه های حکیمان و فیلسوفان و متکّلمان ایرانی مسلمان است و همه می دانند که بسیاری از ابیات و عبارات این بزرگان را ” اشاره”، “تلمیح” ، “اقتباس” ، “تضمین”  ،”تحلیل آیات ” ، “قصص” و “تمثیل”های گوناگون این کتاب مبین و سخنان پیامبر بزرگوار خدا تشکیل می دهد و همه ی آن بزرگان در عبارت پردازی، استدلال و بیان آن چه در ضمیر خود از این موارد بهره مند شده اند. لذا اگر کسی ادعا کند که مثلاً می تواند اشعار رودکی، فردوسی بزرگ، ناصر- خسرو،خاقانی، سنایی، عطار، مولوی، سعدی، حافظ، جامی و صدها تن شاعر دیگر و نیز آثار مردانی چون غّزالی، عنصر المعالی زیادی، نصرالله منشی و بسیاری دیگر را بدون فهم قرآن مجید و تفسیر آن و تأمّل در احادیث نبوی به درستی دریابد، باید در صحّت ادعای او تردید کرد زیرا به   قول حافظ:« هر چه دارم همه از دولت قرآن است»؛ به دلیل انواع تأثیراتی که این دو منبع گران مایه ی عظیم در ادب فارسی بر جای گذ اشته اند.

ما در فصل اول این تحقیق به بیان ضرورت و اهمیت گردآوری این پژوهش پرداخته ایم و در فصل دوم درباره ی تاریخچه ی موضوع و پیشینه ی آن سخن گفتیم و در فصل سوم به بیان روش های مورد استفاده اشاره کرده ایم و در فصل چهارم به تأثیر و اقتباس هر یک از شاعران و کاتبان به صورت اجمالی موردی پرداخته ایم؛ زیرا اگر هر پژوهنده ای بخواهد تمام موارد تأثّر شاعران را مطرح کند باید درباره ی هر کدام از آن ها کتابی کلان بنویسد که برای ما این کاری ناممکن است. هم چنین در این فصل به بررسی پاسخ نامه ها و نتایج حاصل از آن نیز پرداخته ایم و فصل پنج هم شامل بحث و نتیجه گیری، پیشنهادات، مطرح کردن مشکلات، منابع و مآخذ می- باشد.

ناگفته نماند که موارد ارائه شده در این فصول تنها مشتی از خروار است و از شما خواننده و صاحب نظر ارجمند خواهشمندیم ما را در رفع کاستی های موجود یاری و راهنمایی فرمایید تا ان شاء الله در گردآوری های آتی درصدد رفع این معایب برآییم و از راهنمایی های علمی شما بهره- مند گردیم.

مقدمه

 قرآن بزرگترین یاور و استوارترین پناهگاه برای همه ی نویسندگان و شاعران اسلامی بوده است حتی کسانی هم که اندیشه ای ناهمسو با اسلام داشته اند به این ریسمان خدایی چنگ زده- اند و در پس این دژ استوار، پناه گرفته اند، اگر چه اینان از این تمسک طرفی برنبسته بلکه در تیرگی ها فرو رفته اند که:«من یهدالله فهو المهتدی و من یضلل فأولئک هم الخاسرون» (آیه ی 178/اعراف) و کلام مولانا هم به  معنی این آیه اشاره دارد:

 

در بنی فرمود کاین قرآن ز دل  

                                                                                  هادی  بعضی و بعضی را مضل       

قرآن برای مسلمانان نیز هم زبان دل است و هم ترجمان اعتقاد و پشتیبان آن تقدیسی را متداعی می کند که هم آرام بخش است و هم شکوهمند، شکوهی معنوی که همه را به سکوت وا- می دارد، «اذا قرﺉ القرآن فاستمعوا  له و انصتوا» (آیه ی204 / اعراف) و آرامشی که نتیجه هدایت و ایمان است، «هدی للناس و بنیات من الهدی و الفرقان» (آیه ی 185/بقره ) به علاوه مضامین قرآنی بخش عمده ای از عاطفه ی جمعی همه ی مسلمانان را به خود اختصاص داده است.

 رشته استواری است که میان آنان پیوند برادری ایجاد کرده، هم ضامن بقا و دوام خود است و هم جاودانگی اعتقادات اسلامی را تضمین می کند. این ویژگی همان عنایت الهی است که مانع هر گونه تحریف و تغییر احکام و قرآن نیز هست.

زبان فارسی از زبان های عمده ی بهره دهنده به فرهنگ اسلامی و بهره برنده از معارف انسان ساز قرآنی است از این رو دانستن قرآن و حدیث و درک معانی و مضامین والای آن لازم   می نموده و پیوسته مورد نظر مردم به ویژه ادب دوستان و منتقدان بوده است.

بدین ترتیب ما بر آن شدیم تا پژوهشی درباره ی نقش قرآن و حدیث در ادب فارسی، داشته باشیم.

چکیده

        خداوند برای هدایت انسان ها، پیامبران الهی را به سوی بشر مبعوث کرده است تا اندیشه و تفکر آنان را تحول و در رفتار و کردار افراد بشر و جوامع آنان تغییر ایجاد کند. 

هدف از این گردآوری اشاره به تاثیر قرآن و حدیث، که هر دو در هدایت بشر نقش به سزایی دارند، است.  

برای این منظور ما در این تحقیق به ترتیب زندگانی و تاثرات هشت تن از شاعران بزرگ را دنبال کردیم و برای این که تاثر هر نویسنده و سخنور را بهتر ردیابی کنیم از زندگانی آن شاعر و نویسنده به اجمال سخن گفتیم و میزان اشتغال وی به علوم قرآنی از جمله تفسیر کتاب مجید و احادیث رسول اکرم و اخبار معصومین را تا حد ممکن یادآوری کردیم.

در این تحقیق با توجه به پرسشنامه ای که تهیه گردید و در اختیار چهل نفر از دانش آموزان سال سوم و پیش دانشگاهی  مدرسه آرمینه مصلی نژاد قرار گرفت، ما به بررسی میزان آشنایی آن ها با مفهوم قرآن و حدیث و نقش آن ها در ادبیات فارسی پرداختیم و پس از مشاهده- ی پاسخ نامه ها نتایج حاصل را به صورت جداول و نمودار هایی برای هر سوال به صورت مجزا نشان دادیم و پی بردیم که هر دو گروه آماری نتایج یکسانی داشتند.

 

 

فهرست مطالب

 

پیشگفتار……………………………………………………………………………………………………………………………..ا-ب

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………..ب-ج

چکیده…………………………………………………………………………………………………………………………………ج-د

فصل اول: كلیات تحقیق

1-1            مقدمه …………………………………………………………………………………………………………1

1-2            بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………2

1-3            اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………..2

1-4            اهمیت تحقیق……………………………………………………………………………………………….2

1-5            سئوالات تحقیق…………………………………………………………………………………………3-2

1-6            فرضیه ها…………………………………………………………………………………………………….3

1-7            كلید واژه ها……………………………………………………………………………………………..4-3

فصل دوم: پیشینه تحقیق

2-1  مقدمه……………………………………………………………………………………………………5

2-2  تاریخچه موضوع…………………………………………………………………………………. 7-6

2-3  پیشینه نظری…………………………………………………………………………………..8-7

2-4 پیشینه عملی(نقد کتاب)………………………………………………………………………………………………9

2-5 ضرورت تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….9

فصل سوم: روش تحقیق

3-1  مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………10

3-2  روش های مورد استفاده در تحقیق…………………………………………………………………………..11

3-3  فنون گردآوری اطلاعات و توضیح آن ها…………………………………………………………………..12

3-4  جمع آوری داده ها…………………………………………………………………………………………………….12

3-5  تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………..13

فصل چهارم: یافته های تحقیق

4-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….14

 4-2 قرآن کتاب آسمانی ما……………………………………………………………………………………………….15

4-3 تعریف ادبیات……………………………………………………………………………………………………………. 15

فرضیه 1: ادبیات فارسی از کلام قرآن بهره های فراوانی گرفته است…………………………….17-16

4-4 تاثیرات دین اسلام در عرصه ی ادبیات………………………………………………………………19-17

5-4 صبر و شکیبایی قرآن در نظم شاعران………………………………………………………………..20-19

6-4 حدیث چیست………………………………………………………………………………………………………21-10

4- 6-1-حدیث محبت در ادب فارسی………………………………………………………………………..25-21

فرضیه 2: برخی از شعرای متقدم در آیات و احادیث در شعر خود بهره گرفته اند…………. 35-27

فرضیه 3: میزان استفاده حافظ از احادیث و قرآن در اشعارش زیاد بوده است…………..42-36

فرضیه 4: مولوی داستان یوسف را در اشعار خود بررسی کرده است………………………..59-43

فرضیه 5: سنایی در اشعار خود به تصویر پردازی قرآنی پرداخته است…………………….66-60

فرضیه 6: شهریار دراشعار خود از نهچ البلاغه بهره برده است………………………………….98-67

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5- 1مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………….128

5-2 بحث و نتیجه گیری………………………………………………………………………………………. 130-129

5-3 مشکلات تحقیق………………………………………………………………………………………………………130

5-4- پیشنهادات تحقیق…………………………………………………………………………………………………131

فهرست منابع و مآخذ……………………………………………………………………………133-132

پیوست

فهرست جداول…………………………………………………………………………..127-99

جدول 1-4- توزیع فراوانی افراد شركت كننده در تحقیق بر حسب سن

جدول 2-4- شاخص های تمایل مركزی و شاخص های پراكندگی سن افراد شركت كننده در تحقیق

جدول 3-4- توزیع فراوانی سن افراد شركت كننده در تحقیق به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 4-4- توزیع فراوانی افراد شركت كننده در تحقیق بر حسب پایه تحصیلی

جدول 5-4- توزیع فراوانی شغل پدر افراد شركت كننده در تحقیق

جدول 6-4- توزیع فراوانی شغل پدر افراد شركت كننده در تحقیق به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 7-4- توزیع فراوانی تحصیلات پدر افراد شركت كننده در تحقیق

جدول 8-4- توزیع فراوانی تحصیلات پدر افراد شركت كننده در تحقیق به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 9-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر قرآن در ادب پارسی

جدول 10-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر قرآن در ادب پارسی به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 11-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر حدیث در ادب پارسی

جدول 12-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر حدیث در ادب پارسی به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 13-4- توزیع فراوانی علاقه افراد شركت كننده در تحقیق نسبت به شعرهای استفاده كننده از قران و احادیث

جدول 14-4- توزیع فراوانی علاقه افراد شركت كننده در تحقیق نسبت به شعرهای استفاده كننده از قران و احادیث به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 15-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد ماندگاری اشعار شعرای پارسی استفاده كننده از قرآن و حدیث

جدول 16-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد ماندگاری اشعار شعرای پارسی استفاده كننده از قرآن و حدیث به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 17-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در ادبیات پارسی

جدول 18-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در ادبیات پارسی به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 19-4- توزیع فراوانی دیدگاه افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در فراگیر شدن ادبیات پارسی در سطح جهان

جدول 20-4- توزیع فراوانی دیدگاه افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در فراگیر شدن ادبیات پارسی در سطح جهان به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 21-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده با شعرای استفاده كننده از قرآن و حدیث  در اشعار خود

جدول22-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده با شعرای استفاده كننده از قرآن و حدیث  در اشعار خود به تفكیك پایه تحصیلی

جدول23-4- توزیع فراوانی موافق بودن افراد شركت كننده در مورد تاثیر استفاده از قرآن و حدیث در كسب عبرت برای سایرین

جدول 24-4- توزیع فراوانی موافق بودن افراد شركت كننده در مورد تاثیر استفاده از قرآن و حدیث در كسب عبرت برای سایرین به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 25-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد نقش قرآن و حدیث استفاده شده در ادبیات پارسی در زندگی بشری

جدول 26-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد نقش قرآن و حدیث استفاده شده در ادبیات پارسی در زندگی بشری به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 27-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق در مورد اشعار استفاده كننده از قرآن و حدیث استفاده شده از طریق رسانه ها

جدول 28-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق در مورد اشعار استفاده كننده از قرآن و حدیث استفاده شده از طریق رسانه ها به تفكیك پایه تحصیلی

جدول 29-4- تجزیه و تحلیل آماری بین پاسخ های داده شده توسط دو گروه شركت كننده در تحقیق ( پایه تحصیلی پیش دانشگاهی ، پایه تحصیلی سوم دبیرستان )

 

فهرست منحنی ها………………………………………………………………..126-100

منحنی 1-4-  درصد فراوانی سن افراد شركت كننده در تحقیق

منحنی 2-4- توزیع فراوانی سن افراد شركت كننده در تحقیق بر حسب پایه تحصیلی

منحنی 3-4-  درصد فراوانی پایه تحصیلی افراد شركت كننده در تحقیق

منحنی 4-4-  درصد فراوانی شغل پدر افراد شركت كننده در تحقیق

منحنی 5-4- توزیع فراوانی شغل پدر افراد شركت كننده در تحقیق به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 6-4- درصد فراوانی تحصیلات پدر افراد شركت كننده در تحقیق

منحنی 7-4- توزیع فراوانی تحصیلات پدر افراد شركت كننده در تحقیق به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 8-4- درصد فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر قرآن در ادب پارسی

منحنی 9-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر قرآن در ادب پارسی به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 10-4- درصد فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر حدیث در ادب پارسی

منحنی 11-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق با تاثیر حدیث در ادب پارسی به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 12-4- درصد فراوانی علاقه افراد شركت كننده در تحقیق نسبت به شعرهای استفاده كننده از قران و احادیث

منحنی13-4- توزیع فراوانی علاقه افراد شركت كننده در تحقیق نسبت به شعرهای استفاده كننده از قران و احادیث به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 14-4- درصد فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد ماندگاری اشعار شعرای پارسی استفاده كننده از قرآن و حدیث

منحنی 15-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد ماندگاری اشعار شعرای پارسی استفاده كننده از قرآن و حدیث به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 16-4- درصد فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در ادبیات پارسی

منحنی 17-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در ادبیات پارسی به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 18-4- درصد فراوانی دیدگاه افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در فراگیر شدن ادبیات پارسی در سطح جهان

منحنی 19-4- توزیع فراوانی دیدگاه افراد شركت كننده در تحقیق در مورد تاثیر قرآن و حدیث  در فراگیر شدن ادبیات پارسی در سطح جهان به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 20-4- درصد فراوانی آشنایی افراد شركت كننده با شعرای استفاده كننده از قرآن و حدیث  در اشعار خود

 

منحنی21-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده با شعرای استفاده كننده از قرآن و حدیث  در اشعار خود به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی22-4- درصد فراوانی موافق بودن افراد شركت كننده در مورد تاثیر استفاده از قرآن و حدیث در كسب عبرت برای سایرین

منحنی 23-4- توزیع فراوانی موافق بودن افراد شركت كننده در مورد تاثیر استفاده از قرآن و حدیث در كسب عبرت برای سایرین به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 24-4- درصد فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد نقش قرآن و حدیث استفاده شده در ادبیات پارسی در زندگی بشری

منحنی 25-4- توزیع فراوانی نظر افراد شركت كننده در تحقیق در مورد نقش قرآن و حدیث استفاده شده در ادبیات پارسی در زندگی بشری به تفكیك پایه تحصیلی

منحنی 26-4- درصد فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق در مورد اشعار استفاده كننده از قرآن و حدیث استفاده شده از طریق رسانه ها

منحنی 27-4- توزیع فراوانی آشنایی افراد شركت كننده در تحقیق در مورد اشعار استفاده كننده از قرآن و حدیث استفاده شده از طریق رسانه ها به تفكیك پایه تحصیلی

 

برای دانلود فایل بر روی دکمه زیر کلیک کنید

دریافت فایل

جعبه دانلود



شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *